NEN 3140 vs NEN 1010: wat is het verschil?
Twee normen die constant door elkaar worden gehaald. Beide gaan over laagspanningsinstallaties, maar ze dekken totaal verschillende fasen van de levenscyclus. Dit artikel zet het verschil helder neer.
De twee normen naast elkaar
| NEN 1010 | NEN 3140 | |
|---|---|---|
| Gaat over | Aanleg en installatie | Bedrijfsvoering en gebruik |
| Moment | Bij bouw/aanpassing | Dagelijks, hele levensduur |
| Kern | Technische eisen | Mensen, procedures, keuringen |
De kern in één zin
- NEN 1010: eisen aan het ontwerpen en aanleggen van laagspanningsinstallaties
- NEN 3140: eisen aan de veilige bedrijfsvoering: gebruik, onderhoud, inspectie en de bekwaamheid van wie eraan werkt
Simpel gezegd: NEN 1010 stopt bij de oplevering, NEN 3140 begint daar.
Wat regelt NEN 1010?
NEN 1010 is de Nederlandse installatienorm (gebaseerd op de internationale IEC 60364-reeks). De norm bepaalt hoe een installatie gebouwd moet worden:
- Dimensionering van bekabeling en beveiligingen
- Aardingssystemen en aardlekbeveiliging
- Eisen per ruimte (badkamer, buitenruimte, medische ruimtes)
- Opleveringsinspectie van nieuwe installaties
Nieuwbouw en verbouwingen moeten aan NEN 1010 voldoen. Dit is via het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) verankerd in de wet.
Wat regelt NEN 3140?
NEN 3140 pakt het stokje over zodra de installatie in gebruik is:
- Periodieke inspectie van bestaande installaties
- Bekwaamheidseisen voor personen (VOP, VP, IVWV)
- Veilige werkprocedures (spanningsloos werken, schakelen)
- Aanwijsbeleid en organisatie van verantwoordelijkheden
Waar raken ze elkaar?
Bij wijzigingen aan bestaande installaties: de wijziging zelf moet volgens NEN 1010 worden aangelegd, terwijl het werkproces (spanningsloos maken, bekwaamheid van de monteur) onder NEN 3140 valt. Een monteur die een groep bijplaatst werkt dus met beide normen tegelijk.
Expert Tip van Ingmar: op examens komt dit onderscheid regelmatig terug als instinker. Onthoud: gaat de vraag over hoe de installatie gebouwd wordt, dan is het NEN 1010. Gaat het over hoe je er veilig aan werkt of het beheert, dan is het NEN 3140.
Voor wie is welke norm relevant?
- Installateurs (aanleg): primair NEN 1010, plus NEN 3140 voor de eigen werkveiligheid
- Onderhoudsmonteurs en beheerders: primair NEN 3140
- Installatieverantwoordelijken: beide: NEN 3140 voor bedrijfsvoering, NEN 1010 als toetsingskader bij wijzigingen
- Inspecteurs: beide, afhankelijk van opleverings- of periodieke inspectie
Meer weten over de bedrijfsvoeringskant? Lees Wat is NEN 3140? of het verschil tussen NEN 3140 en NEN 3840.
Verder lezen
Klaar voor de volgende stap? train gericht via VP-examen oefenen en start met een gratis proefaccount.
Geschreven door Ingmar van Maurik, oprichter van SwitchSkills.nl. SwitchSkills helpt jaarlijks duizenden monteurs, IVWV'ers en bedrijven bij het behalen en behouden van hun NEN 3140/3840 bekwaamheid.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen NEN 1010 en NEN 3140 in één zin?
NEN 1010 regelt het ontwerpen en aanleggen van laagspanningsinstallaties; NEN 3140 regelt de veilige bedrijfsvoering erna: gebruik, onderhoud, inspectie en bekwaamheid van personen.
Is NEN 1010 wettelijk verplicht?
Ja, voor nieuwbouw en verbouwingen is NEN 1010 via het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) aangewezen als verplichte norm.
Heb ik voor NEN 1010 een persoonscertificaat nodig?
NEN 1010 kent geen persoonscertificering zoals NEN 3140. De bekwaamheid van de monteur die de aanleg uitvoert valt onder NEN 3140 (VP-niveau).
Welke norm geldt bij het uitbreiden van een bestaande installatie?
Beide: de uitbreiding zelf moet aan NEN 1010 voldoen, het veilige werkproces (spanningsloos maken, bekwaamheid) valt onder NEN 3140.