NEN 3140 en zzp'ers: wat zijn je verplichtingen als zelfstandige?
Zzp'ers vallen deels buiten de klassieke werkgever-werknemer structuur van de Arbowet. Betekent dat dat NEN 3140 niet voor je geldt? Nee. In de praktijk kom je er als zelfstandig (elektro)monteur niet omheen. Dit is waarom, en dit moet je regelen.
Waar het je raakt als zzp'er
| Route | Gevolg |
|---|---|
| Arbowet | Ook zonder personeel gelden veiligheidsplichten |
| Opdrachtgevers | Eisen aantoonbare certificering (VP) op projecten |
| Verzekering | Kan uitkeren weigeren zonder aantoonbare bekwaamheid |
De juridische route: drie kanten waarlangs het je raakt
1. De Arbowet geldt gedeeltelijk ook voor zzp'ers
Voor werkzaamheden met ernstige risico's. En elektrotechnisch werk valt daar expliciet onder. Gelden Arbowet-bepalingen óók voor zelfstandigen. Je bent verplicht veilig te werken en jezelf en derden niet in gevaar te brengen.
2. Je opdrachtgever eist het
Werk je op locatie van een opdrachtgever, dan ben jij voor die opdrachtgever een "derde" op wie hun aanwijsbeleid van toepassing is. Vrijwel elke serieuze opdrachtgever eist daarom:
- Een geldig NEN 3140 certificaat op het juiste niveau (meestal VP)
- Vaak aanvullend VCA (basis of VOL)
- Soms een aanwijzing als VP door de opdrachtgever zelf, voor de duur van het project
3. Je verzekering vraagt erom
Je beroeps- en bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering verwacht dat je volgens de geldende normen werkt. Bij schade door elektrotechnisch werk zonder aantoonbare bekwaamheid kan de verzekeraar uitkering weigeren. En dan draag je claims privé.
Wat moet je concreet op orde hebben?
- Geldig VP-certificaat op het niveau van je werkzaamheden (voor de meeste zzp-installateurs: VP** )
- Jaarlijkse herinstructie, aantoonbaar geregistreerd
- Eigen registratie van certificaten en refreshers: jij bent je eigen compliance-administratie
- Gekeurd gereedschap en meetapparatuur: ook dat valt onder NEN 3140
- VCA waar opdrachtgevers erom vragen (bouw, industrie vrijwel altijd)
Expert Tip van Ingmar: zzp'ers verliezen opdrachten vaker op papierwerk dan op vakmanschap. Steeds meer hoofdaannemers checken certificaten digitaal bij de poort. Een verlopen NEN 3140 certificaat betekent: niet naar binnen, geen omzet die dag. Plan je hercertificering minimaal 3 maanden voor de vervaldatum.
Hoe zit het met aanwijzen zonder werkgever?
De formele "aanwijzing" komt van een werkgever. Die heb je niet. In de praktijk werkt het zo:
- Je certificaat toont je bekwaamheid aan
- De opdrachtgever kan je voor de projectduur aanwijzen binnen hún installatieverantwoordelijkheid
- Voor eigen klussen (bv. consumenten) geldt: jouw certificaat + verzekering is je basis
Voorbereiden en bijblijven als zzp'er
Bij SwitchSkills bereid je je volledig online voor op je VP-examen en regel je je jaarlijkse herinstructie in eigen tempo. Ideaal naast een volle klussenagenda. Bekijk de VP examen voorbereiding of de prijzen (weekplan vanaf €49,95).
Verder lezen
- Het verschil tussen NEN 3140 en NEN 3840 (Laagspanning vs Hoogspanning)
- Wanneer is herinstructie NEN 3140 verplicht?
Klaar voor de volgende stap? start met een gratis proefaccount.
Geschreven door Ingmar van Maurik, oprichter van SwitchSkills.nl. SwitchSkills helpt jaarlijks duizenden monteurs, IVWV'ers en bedrijven bij het behalen en behouden van hun NEN 3140/3840 bekwaamheid.
Veelgestelde vragen
Is NEN 3140 verplicht voor zzp'ers?
Formeel geldt de Arbowet gedeeltelijk voor zzp'ers, maar bij werkzaamheden met ernstige risico's. Zoals elektrotechnisch werk. Gelden de veiligheidsbepalingen ook voor zelfstandigen. Daarnaast eisen opdrachtgevers en verzekeraars het vrijwel altijd.
Wie wijst een zzp'er aan als VP?
Er is geen eigen werkgever die aanwijst. Opdrachtgevers kunnen je voor de projectduur aanwijzen binnen hun installatie. Je geldige certificaat is de basis van je aantoonbare bekwaamheid.
Welk VP-niveau heb ik als zzp-installateur nodig?
Voor de meeste installatie- en onderhoudswerkzaamheden aan laagspanning is VP** passend. Werk je aan hoogspanningseindgroepen (trafo's), dan VP***.
Keert mijn verzekering uit zonder NEN 3140 certificaat?
Niet gegarandeerd. Aansprakelijkheidsverzekeraars verwachten werken volgens de geldende normen. Zonder aantoonbare bekwaamheid kan uitkering geweigerd worden bij schade door elektrotechnisch werk.