VP, VOP, IV, WV: welk STIPEL-certificaat heb je nodig voor schakelwerk?
Welk STIPEL-certificaat je nodig hebt, wordt bepaald door je rol in het schakelwerk: wie alleen bedient heeft genoeg aan VOP-instructie, wie schakelbrieven uitvoert heeft een VP-certificaat op het juiste sterrenniveau nodig, en wie ze opstelt of goedkeurt (WV/IV) een IVWV-certificaat. Deze keuzehulp leidt je in drie vragen naar het juiste certificaat en de bijbehorende opleidingsroute.
De keuzehulp in 3 vragen
- Raak je bij je werk installaties aan of schakel je? Nee → VOP-instructie volstaat (werken nabij, onder toezicht). Ja → vraag 2.
- Voer je schakelhandelingen uit, of stel je de schakelbrief op? Uitvoeren → VP-certificaat (vraag 3 bepaalt het niveau). Opstellen/goedkeuren → IVWV-certificaat (vraag 3 bepaalt het niveau).
- Op welk spanningsniveau werk je? Alleen laagspanning → ** (twee sterren). Ook trafo's/HS-eindgroepen → ***. Volledig hoogspanning en MS-netten → ****.
De uitkomst per rol
| Jouw rol bij schakelwerk | Certificaat | Typische functies |
|---|---|---|
| Nabij installaties, nooit zelf schakelen | VOP | Schoonmaak, bouw, productie |
| Bedienen en eenvoudig werk | VP* | Operators, facilitair technicus |
| Schakelbrieven uitvoeren LS | VP** | Elektromonteur |
| Uitvoeren incl. trafovelden | VP*** | Industrieel monteur, datacenter |
| Uitvoeren volledig HS | VP**** | Netbeheer, HS-aannemer |
| Opstellen/goedkeuren LS | IVWV** | WV/IV utiliteit en installatie |
| Opstellen incl. HS-eindgroepen | IVWV*** | WV/IV industrie met eigen trafo |
| Opstellen volledig HS | IVWV**** | WV/IV netbeheer, energiesector |
De rollen WV en IV zijn géén aparte examens: beide vereisen het IVWV-certificaat op het passende niveau, plus een formele aanwijzing voor de specifieke rol. Wat de rollen inhoudelijk verschillen lees je bij de WV-taken en de IV-goedkeuringsrol.
Veelgemaakte keuzefouten
- Te hoog inzetten: een VP****-examen zonder HS-praktijk is fors zwaarder en de aanwijzing wordt tóch beperkt tot je feitelijke werk
- Te laag inzetten: een VP** die "af en toe" een smeltveiligheid in het trafoveld vervangt, overschrijdt zijn bevoegdheid
- WV/IV zonder IVWV: een ervaren VP als informele werkverantwoordelijke laten optreden is een aanwijzings- én aansprakelijkheidsfout
Expert Tip van Ingmar: kies op basis van de schakelbrieven van de komende drie jaar. De geldigheidsduur van je certificaat. Verandert je werk daarna, dan groei je gewoon door: het examen van een hoger niveau staat altijd open, zonder verplichte tussenstappen.
Direct starten met de juiste route
- Uitvoerend? → VP examen oefenen met per niveau eigen leerlijn
- Opstellend? → IVWV examen oefenen inclusief schakelbrief-simulaties
- Twijfel? Doe de instaptoets via je gratis proefaccount: die adviseert het passende niveau
Geschreven door Ingmar van Maurik, oprichter van SwitchSkills.nl. Bronnen: NEN 3140, NEN 3840, STIPEL examendocumentatie (stipel.nl), Arboportaal. Laatst gecontroleerd: juli 2026.
Veelgestelde vragen
Welk certificaat heb ik nodig om schakelbrieven uit te voeren?
Een VP-certificaat op het niveau van de installatie: VP** voor laagspanning, VP*** voor HS-eindgroepen zoals trafovelden, VP**** voor volledige hoogspanning.
Welk certificaat heb ik nodig om schakelbrieven op te stellen?
Een IVWV-certificaat: IVWV** voor laagspanning, IVWV*** voor HS-eindgroepen, IVWV**** voor volledig HS. Daarnaast is een formele aanwijzing als WV vereist.
Is er een apart WV- of IV-examen?
Nee. Beide rollen vereisen het IVWV-certificaat op het passende sterrenniveau. Het onderscheid WV/IV ontstaat via de schriftelijke aanwijzing door de werkgever.
Volstaat VOP als ik alleen machines bedien?
Bedien je uitsluitend en open je nooit kasten? Dan volstaat VOP-instructie. Zodra je zelf eenvoudige elektrotechnische handelingen verricht (zekeringen, resetten in de kast), is minimaal VP* nodig.
Kan ik direct een hoog niveau kiezen zonder tussenstappen?
Ja, er is geen verplichte volgorde. Maar kies op basis van je feitelijke werk van de komende drie jaar: het examen wordt per niveau fors zwaarder en de aanwijzing blijft beperkt tot je echte competenties.