VP* vs VP** vs VP***: wat zijn de niveauverschillen?
"Gewoon VP" bestaat niet. Er zijn vier niveaus met wezenlijk verschillende bevoegdheden. Werkgevers wijzen regelmatig verkeerd aan en kandidaten kiezen regelmatig het verkeerde examen. Dit artikel maakt per ster concreet wat je mag, wat je moet kennen en voor wie het bedoeld is.
VP*: Basis laagspanning
Wat je mag: bedienen van installaties, eenvoudige metingen, visuele inspecties, vervangen van eenvoudige componenten aan spanningsloze delen die een ander heeft veiliggesteld.
Wat je NIET mag: zelfstandig spanningsloos maken, werken achter afschermingen, complexe metingen aan open installaties.
Voor wie: technische facility-medewerkers, machine-operators die installaties bedienen, monteurs aan het begin van hun loopbaan.
Examen: 25 vragen, focus op basisveiligheid, risicoherkenning en bedieningshandelingen.
VP**: Gevorderd laagspanning
Wat je mag: alles van VP*, plus zelfstandig spanningsloos maken, werken aan open groepenkasten en verdeelinrichtingen, storingzoeken, isolatie- en aardmetingen.
Wat je NIET mag: werken aan hoogspanning. Óók niet aan de trafo die "toch bijna LS" is.
Voor wie: de klassieke elektromonteur. Dit is het meest afgelegde niveau en de standaard voor installatie- en onderhoudsbedrijven.
Examen: 30 vragen, zwaartepunt op de veiligheidsprocedures: de 5 stappen, borgen (BA/BV), meten en werkvergunningen.
VP***: Laagspanning + eindgroepen hoogspanning
Wat je mag: alles van VP**, plus werken aan HS-eindgroepen: transformatorvelden (bv. 10 kV/400 V), inkomende velden van bedrijfsinstallaties. Inclusief de bijbehorende HS-procedures: AAB-meting, aarden met aardingsgarnituur.
Voor wie: monteurs bij bedrijven met eigen MS-aansluiting, industrieel onderhoud, datacenter-technici.
Examen: 35 vragen, nu inclusief NEN 3840-stof: AAB vs SLA, veiligheidsafstanden, schakelbrieven voor trafo-scenario's.
VP****: Volledige bevoegdheid HS + LS
Wat je mag: alle elektrotechnische werkzaamheden aan hoog- én laagspanning: MS-netten, HS-stations, ringnetten, complexe schakelprocedures.
Voor wie: monteurs bij netbeheerders, energiebedrijven en gespecialiseerde HS-aannemers.
Examen: 40 vragen over de volledige breedte, met zware nadruk op HS-schakelprocedures, ringschakelingen (CSWS, FA) en het complete schakelbrief-instrumentarium.
Expert Tip van Ingmar: de grens waar het in de praktijk misgaat is VP** → VP***. Een VP** die "even" een smeltveiligheid in het trafoveld vervangt, overschrijdt zijn bevoegdheid. Met alle aansprakelijkheidsgevolgen van dien bij een incident. Werk je bij een bedrijf met eigen trafo? Dan is VP*** voor minimaal één monteur geen luxe maar noodzaak.
Samengevat in één tabel
| Niveau | Kernbevoegdheid | Norm | Vragen |
|---|---|---|---|
| VP* | Bedienen, meten, inspecteren | NEN 3140 | 25 |
| VP** | Zelfstandig spanningsloos werken LS | NEN 3140 | 30 |
| VP*** | + HS-eindgroepen (trafo's) | NEN 3140 + 3840 | 35 |
| VP**** | Volledig HS + LS | NEN 3140 + 3840 | 40 |
Welk niveau moet jij doen?
Kijk naar je dagelijkse werk van de komende 3 jaar (de geldigheidsduur). Twijfel je tussen twee niveaus? Onze niveau-landingspagina's helpen je kiezen: VP* basis, VP** gevorderd, VP*** eindgroepen HS of VP**** volledig.
Verder lezen
Klaar voor de volgende stap? start met een gratis proefaccount.
Geschreven door Ingmar van Maurik, oprichter van SwitchSkills.nl. SwitchSkills helpt jaarlijks duizenden monteurs, IVWV'ers en bedrijven bij het behalen en behouden van hun NEN 3140/3840 bekwaamheid.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen VP* en VP**?
Een VP* mag bedienen, meten en inspecteren maar niet zelfstandig spanningsloos maken. Een VP** mag dat wél en mag werken aan open groepenkasten en verdeelinrichtingen. VP** is de standaard voor elektromonteurs.
Mag een VP** aan een transformator werken?
Nee. De trafo en het bijbehorende veld zijn hoogspannings-eindgroepen. Daarvoor is minimaal VP*** vereist, inclusief kennis van AAB-metingen en aarden.
Welk VP-niveau is het meest gevraagd?
VP**. Het standaardniveau voor elektromonteurs in installatie- en onderhoudsbedrijven. VP*** groeit sterk door het toenemende aantal bedrijven met eigen MS-aansluiting.
Kan ik van VP** direct naar VP**** doorgroeien?
Ja, er is geen verplichte tussenstap. Houd er rekening mee dat het VP****-examen de volledige HS-stof toetst, inclusief ringschakelingen en complexe schakelbrieven.